Τι είναι ηλεκτρονική άσκηση και πόσο βοηθάει;

Η τηλεόραση και ο υπολογιστής αποτελεί συνήθως ένα σημείο διαμάχης μεταξύ γονέα και παιδιού. Δυστυχώς, στις μέρες μας, τα παιδιά μπορεί να μην γνωρίζουν τι σημαίνει «αλάνα» ή «δραστήριο παιχνίδι». Η τηλεόραση, ο υπολογιστής, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, το Διαδίκτυο και όλες οι καθιστικές δραστηριότητες έχουν πάρει την θέση της κίνησης και του παιχνιδιού που απαιτεί σωματική δραστηριότητα. Μικροί και μεγάλοι γεμίζουν τον ελεύθερο χρόνο τους και διασκεδάζουν με τους φίλους τους μπροστά από μια «οθόνη», χωρίς να αντιλαμβάνονται τις συνέπειες των συνηθειών τους.

Η μειωμένη φυσική δραστηριότητα είναι η μία από τις δύο βασικές παραμέτρους που συμβάλλουν στην αύξηση της παχυσαρκίας. Ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών και εφήβων δεν ασκούνται αρκετά σε καθημερινή βάση και δεν καλύπτουν την συνιστώμενη ημερήσια σωματική δραστηριότητα διάρκειας 60 λεπτών. Η νέα γενιά φαίνεται να αντικαθιστά την άσκηση με καθιστικές δραστηριότητες και ο χρόνος που αφιερώνουν τα παιδιά μπροστά από μια οθόνη μπορεί να καλύπτει μέχρι και το 80% περίπου της ημέρας τους.

Η τεχνολογία, στην προσπάθειά της να μετατρέψει τις καθιστικές δραστηριότητες μικρών και μεγάλων σε πιο δραστήριες, δημιούργησε μια νέα γενιά βιντεοπαιχνιδιών εισάγοντας στην καθημερινότητά μας την ηλεκτρονική άσκηση. Δημιουργήθηκαν βιντεοπαιχνίδια με ενσωματωμένους αισθητήρες κίνησης, οι οποίοι μετατρέπουν τις πραγματικές κινήσεις του παίκτη σε κινήσεις των χαρακτήρων μέσα στο παιχνίδι. Οι χρήστες λοιπόν δεν παίζουν ένα παιχνίδι «παθητικά» αλλά είναι περισσότερο ενεργοί και χρησιμοποιώντας κινήσεις του σώματος τους ασκούνται «ηλεκτρονικά». Για παράδειγμα, σε ένα παιχνίδι τένις το τηλεχειριστήριο χρησιμοποιείται σαν ρακέτα, ενώ σε ένα παιχνίδι ξιφομαχίας το ίδιο τηλεχειριστήριο παίζει το ρόλο σπαθιού. Τα νέα ψηφιακά διαδραστικά παιχνίδια «αναγκάζουν» τον χρήστη να κινηθεί και μειώνουν τον χρόνο που κάθεται, ενώ παράλληλα συνδυάζουν την ψυχαγωγία με την άσκηση. Ωστόσο, πολύ από εμάς θα αναρωτηθούμε αν η ηλεκτρονική αυτή άσκηση συμβάλλει στην κάλυψη της συνιστώμενης ημερήσιας φυσικής δραστηριότητας και στη βελτίωση της υγείας.

Ποια είναι λοιπόν τα οφέλη της ηλεκτρονικής άσκησης;

Μπορεί η άσκηση αυτή να αντικαταστήσει ακόμα και τον παραδοσιακό τρόπο εκγύμνασης;

Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η ηλεκτρονική άσκηση μπορεί να συμβάλλει στην αύξηση της φυσικής δραστηριότητας παιδιών και εφήβων. Συγκεκριμένα, διάφορες μελέτες αποκαλύπτουν ότι:

• Η ηλεκτρονική άσκηση αυξάνει το κίνητρο για παιχνίδι με αποτέλεσμα να αυξάνει και την σωματική κίνηση.
•  Με την ηλεκτρονική άσκηση οι χρήστες δαπανούν υπερδιπλάσια ενέργεια από ότι στις καθιστικές δραστηριότητες και μάλιστα ενέργεια που ισοδυναμεί με περπάτημα μέτριας έντασης. 
• Η ηλεκτρονική άσκηση βελτιώνει συγκεκριμένες φυσικές ικανότητες, όπως η ισορροπία. 
• Η ηλεκτρονική άσκηση έχει θετική επίδραση στη μείωση του δείκτη μάζας σώματος των παιδιών. 
• Παιδιά με αυξημένο βάρος απολαμβάνουν τα παιχνίδια αυτά περισσότερο από ό,τι εκείνα που έχουν φυσιολογικό βάρος και αντίστοιχα δαπανούν περισσότερη ενέργεια μέσα από την ηλεκτρονική άσκηση από ό,τι τα φυσιολογικού βάρους παιδιά. 
• Τα αγόρια απολαμβάνουν την ηλεκτρονική άσκηση περισσότερο από ό,τι τα κορίτσια.
• Η ηλεκτρονική άσκηση φαίνεται να αυξάνει σημαντικά τον καρδιακό ρυθμό, την πρόσληψη οξυγόνου και την ενεργειακή δαπάνη του χρήστη, σε σχέση με την ανάπαυση. 
• Η ενεργειακή δαπάνη, λόγω ηλεκτρονικής άσκησης, παραμένει σημαντικά χαμηλότερη σε σύγκριση με τη συμμετοχή στο αντίστοιχο άθλημα σε πραγματικές συνθήκες. 

Από τα παραπάνω οφέλη συμπεραίνουμε ότι η ηλεκτρονική άσκηση μπορεί να αποτελέσει μια καινοτόμα στρατηγική για τη μείωση του καθιστικού τρόπου ζωής, για την τήρηση προγραμμάτων άσκησης και την προώθηση της απόλαυσης της φυσικής δραστηριότητας, συνδυάζοντας ψυχαγωγία και άσκηση. Αυτά τα διαδραστικά παιχνίδια μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά και ειδικά αυτά που είναι υπέρβαρα και παχύσαρκα, να αποκτήσουν κίνητρα για να ασκηθούν. 

Ωστόσο, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η ηλεκτρονική άσκηση σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα πραγματικά αθλητικά παιχνίδια. Η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπλήρωμα και όχι ως υποκατάστατο, για την τακτική άσκηση. Η ηλεκτρονική άσκηση θα λειτουργήσει θετικά για την υγεία εάν χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με άλλα είδη άσκησης. Θέλει ιδιαίτερη προσοχή γιατί πιθανότατα να αποφέρει αρνητικά αποτελέσματα, εάν η «μαγεία» της τεχνολογίας μας κάνει να παραμελήσουμε τις υπόλοιπες «φυσικές» επιλογές για σωματική δραστηριότητα.

Γράφει η Κουμπίτσκι Αλεξάνδρα,

Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

Διαβάστε περισσότερα στο www.mednutrition.gr

Προστατέψτε τις τρυφερές καρδιές

Κοιτώντας ένα παιδί, το τελευταίο που θα σκεφτεί κανείς είναι ότι αυτή η καρδούλα μπορεί να νοσήσει. Είναι αλήθεια ότι οι καρδιαγγειακές παθήσεις στα παιδιά είναι αρκετά σπάνιες, αλλά στην ηλικία αυτή θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς αρχίζουν να αναπτύσσονται οι παράγοντες κινδύνου για καρδιοπάθειες.

Οι κακές διατροφικές επιλογές και η μειωμένη σωματική δραστηριότητα τροφοδοτούν την επιδημία της παιδικής παχυσαρκίας, αλλά και την αύξηση των ποσοστών υψηλής χοληστερόλης, υψηλής αρτηριακής πίεσης και υψηλού σακχάρου, όπως φάνηκε σε έρευνα όπου αξιολόγησε την κατάσταση υγείας 5.447 παιδιών και εφήβων.

Το συμπέρασμα;

Η σημερινή νέα γενιά θα αντιμετωπίσει καρδιαγγειακά νοσήματα στην ενήλικη ζωή νωρίτερα από ότι οποιαδήποτε προηγούμενη γενιά.

Οι ενήλικες δεν είναι οι μόνοι που παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα χοληστερόλης. Μελέτες δείχνουν ότι το 10% παιδιών και εφήβων παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης. Υψηλά επίπεδα χοληστερόλης οδηγούν στη συσσώρευση πλάκας στα τοιχώματα των αρτηριών, οι οποίες τροφοδοτούν με αίμα την καρδιά και άλλα όργανα. Η πλάκα αυτή μπορεί να φράξει τις αρτηρίες και να μπλοκάρει τη ροή του αίματος προς την καρδιά, προκαλώντας καρδιαγγειακά προβλήματα. Η αυξημένη χοληστερόλη σχετίζεται και με άλλα προβλήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένων των εγκεφαλικών επεισοδίων.

Στις μέρες μας, παγκόσμιοι οργανισμοί υγείας καλούν όλα τα παιδιά να ελέγχονται για υψηλή χοληστερόλη μέχρι την ηλικία των 10 ετών, με τον πρώτο έλεγχο να συστήνεται μετά την ηλικία των 2 ετών. Και γιατί αυτό; Επειδή η διατήρηση της χοληστερόλης των παιδιών σε υγιή επίπεδα μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων στην ενήλικη ζωή.

Ένας λόγος που οι ιατρικές συστάσεις έχουν τροποποιηθεί, είναι ότι ερευνητές παρατήρησαν αθηροσκλήρωση σε παιδιά με υψηλή χοληστερόλη, υποδεικνύοντας ότι η «καταστροφή» ξεκινάει από πολύ μικρή ηλικία. Αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης σχηματίζουν αθηρωματική πλάκα στις αρτηρίες των παιδιών, ήδη από την ηλικία των 10 ετών! Το γεγονός αυτό κάνει την χοληστερόλη ένα σημαντικό δείκτη αξιολόγησης της καρδιαγγειακής υγείας, όπως άλλωστε και η αρτηριακή πίεση, το βάρος, το οικογενειακό ιστορικό, η διατροφή και η άσκηση.

Ποια είναι όμως τα παιδιά που έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα για υψηλά επίπεδα χοληστερόλης; 

Όσα παιδιά είναι υπέρβαρα, δεν ασκούνται πολύ, δεν τρώνε υγιεινά και έχουν οικογενειακό ιστορικό υψηλής χοληστερόλης ανήκουν στην ομάδα «κινδύνου». Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα παιδιά με υψηλά επίπεδα χοληστερόλης έχουν ένα γονέα με αυξημένη χοληστερόλη.

Πώς να προστατέψετε λοιπόν τις τρυφερές καρδιές των παιδιών σας…

1. Εξασφαλίστε τους 5 μερίδες φρούτων και λαχανικών ημερησίως Τα περισσότερα παιδιά και έφηβοι δεν προσλαμβάνουν επαρκής ποσότητες φυτικών ινών καθημερινά. Τα φρούτα και τα λαχανικά που είναι πλούσια σε διαλυτές φυτικές ίνες, όπως μήλα, πορτοκάλια, αχλάδια, φράουλες, αγγούρια και καρότα, βοηθούν στη μείωση της χοληστερόλης καθώς σχηματίζουν ένα τζελ στο έντερο, που παγιδεύει τα πλούσια σε χοληστερόλη χολικά οξέα και τα απομακρύνει από τον οργανισμό.
2. Περιορίστε τους την κατανάλωση αφεψημάτων που περιέχουν ζάχαρη και προτιμήστε την κατανάλωση γαλακτοκομικών χαμηλά σε λιπαρά. Μέχρι και το 30% των ημερήσιων θερμίδων των εφήβων προέρχονται από αφεψήματα που περιέχουν ζάχαρη και άλλα ποτά. Ως αποτέλεσμα, παρατηρείται αύξηση της παχυσαρκίας και των επιπέδων χοληστερόλης. Αντιθέτως, το γάλα περιέχει ασβέστιο, κάλιο και μαγνήσιο, τα οποία βοηθούν στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και μειώνουν τον κίνδυνο του διαβήτη, ισχυροί παράγοντες καρδιαγγειακών νοσημάτων. 
3. Επιλέξτε δημητριακά ολικής άλεσης. Αυτά περιέχουν αρκετές φυτικές ίνες, εκ των οποίων και διαλυτές που βοηθούν στην απομάκρυνση της χοληστερόλης από τον οργανισμό. 
4. Ισορροπήστε το λίπος της διατροφής. Τα παιδιά με υψηλή χοληστερόλη δεν χρειάζονται δίαιτα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά. Η Αμερικάνικη Παιδιατρική Ακαδημία συστήνει το 25% - 30% των ημερήσιων θερμίδων των παιδιών να προσλαμβάνεται από λίπος, διατηρώντας παράλληλα τα κορεσμένα λιπαρά στο 7% των ημερήσιων θερμίδων και περιορίζοντας την πρόσληψη της διαιτητικής χοληστερόλης έως 200 mg/ ημέρα. Προτιμήστε για ολόκληρη την οικογένεια τα λίπη φυτικής προέλευσης και περιορίστε τα ζωικά λίπη όπως βούτυρο, κόκκινο κρέας, κρέμες και τα πλήρη σε λιπαρά τυριά.
5. Βάλτε στόχο 1 ώρα την ημέρα άσκηση και όχι περισσότερο από 2 ώρες τηλεθέαση. Τα παιδιά χρειάζονται τη σωματική δραστηριότητα, καθώς και την καθημερινή κίνηση, για να παραμείνουν υγιή και να ρυθμίσουν το σωματικό τους βάρος. Περιορίστε τους την ώρα που αφιερώνουν στον υπολογιστή και στην τηλεόραση σε 2 ώρες την ημέρα το μέγιστο.
6. Δώστε έμφαση στην υγιεινή ζωή. Τα περισσότερα παιδιά που είναι υπέρβαρα μπορεί να φτάσουν στο φυσιολογικό βάρος τους μέσω υγιεινής διατροφής και συστηματικής άσκησης.
7. Ακολουθήστε υγιέστερες συνήθειες. Όταν δίνετε έμφαση αποκλειστικά στο παιδί, το φέρνεται σε δύσκολη θέση και συχνά ντρέπεται ή αντιδρά αρνητικά. Όταν το παιδί έχει υψηλή χοληστερόλη, είναι έξυπνο ολόκληρη η οικογένεια να υιοθετήσει έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής. Τα παιδιά μαθαίνουν από τους γονείς και συχνά τέτοιες αλλαγές ανταμείβουν θετικά, όλα τα μέλη της οικογένειας.

Γράφει η Κουμπίτσκι Αλεξάνδρα,

Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

Διαβάστε περισσότερα στο www.mednutrition.gr

Μεσογειακή διατροφή και σχολικές επιδόσεις

Πόσες φορές γίνετε καβγάς στην οικογένεια με αφορμή τους χαμηλούς βαθμούς που φέρνει το παιδί στο σπίτι και την κακή σχολική επίδοση του; Πόσες φορές φωνάζουν οι γονείς στα παιδιά να διαβάσουν και να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο για μελέτη; Έχετε αναρωτηθεί ποτέ αν, εκτός από το διάβασμα, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την σχολική επίδοση του παιδιού;

Μια σειρά από παράγοντες που έχουν φανεί ότι διαμορφώνουν τις σχολικές επιδόσεις συμπεριλαμβάνουν το φύλο, το επίπεδο του σχολείου, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση της οικογένειας, το μορφωτικό επίπεδο και την εθνικότητα της μητέρας, την υγεία του παιδιού, αλλά και τη διατροφή του.

Παιδιά που έχουν άσχημες διατροφικές συνήθειες έχουν αποδειχθεί ότι έχουν μειωμένη συμμετοχή και προσοχή στο μάθημα, μειωμένη σχολική επίδοση, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν περισσότερα προβλήματα υγείας, σε σύγκριση με τα παιδιά που ακολουθούν μια σωστή διατροφή.

Μελέτη με ελληνικά δεδομένα σε 520 μαθητές λυκείου, ηλικίας 15-18 ετών, έδειξε ότι η υψηλή προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή είχε σαν αποτέλεσμα την καλύτερη σχολική επίδοση των εφήβων μαθητών. Μαθητές που κατανάλωνουν επαρκείς ποσότητες φρούτων και λαχανικών, προσλαμβάνοντας την απαιτούμενη ποσότητα φυτικών ινών και περιορίζοντας την πρόσληψη λιπαρών και ιδιαίτερα κορεσμένων λιπαρών, φαίνεται να έχουν πολύ καλύτερη απόδοση στο σχολείο. Έχει φανεί ότι οι έφηβοι που καταναλώνουν φρούτα και λαχανικά πάνω από 3 φορές την εβδομάδα έχουν περισσότερες πιθανότητες να έχουν καλές σχολικές επιδόσεις, σε σύγκριση με αυτούς που δεν καλύπτουν αυτή την κατανάλωση (72,6% έναντι 59,9%). Όσο καλύτερες είναι οι διατροφικές συνήθειες ενός μαθητή, συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας, της ποσότητας αλλά και της ποικιλίας τροφίμων, τόσο μικρότερες είναι και οι πιθανότητες χαμηλής απόδοσης στο σχολείο.

Εκτός από τη διατροφή, αυτήν καθαυτή, υπάρχουν και συνήθειες-συμπεριφορές που συνδέονται έμμεσα με την κατανάλωση φαγητού και επηρεάζουν την επίδοση του παιδιού στο σχολείο. Τα καθημερινά γεύματα με την οικογένεια, αλλά και η περιορισμένη παρακολούθηση τηλεόρασης, φαίνεται ότι επιδρούν θετικά στη σχολική επίδοση των Ελλήνων εφήβων μαθητών. Όταν στο γεύμα παρευρίσκεται ολόκληρη η οικογένεια, το παιδί λαμβάνει σωστά πρότυπα διατροφικής συμπεριφοράς, ενώ παράλληλα βελτιώνει την κοινωνικοποίησή του. Αντιστρόφως, η παρακολούθηση τηλεόρασης αναπτύσσει ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες, λόγω των διαφημίσεων που προβάλλονται και ταυτόχρονα περιορίζει την φυσική δραστηριότητα του παιδιού.

Η γνωστική λειτουργία και η σχολική επίδοση των μαθητών φαίνεται ότι βελτιώνεται και με την κατανάλωση πρωινού γεύματος. Τα παιδιά που ξεκινάνε τη μέρα τους με ένα πλήρες και ισορροπημένο πρωινό, έχουν καλύτερη απόδοση, μεγαλύτερη ικανότητα εκμάθησης, μνήμης και συνδυαστικής σκέψης. Αντίστοιχη θετική επίδραση φαίνεται ότι έχει και η κατανάλωση τακτικών γευμάτων από τα παιδιά. Σε μελέτη, όπου χορηγήθηκε στα παιδιά ένα καλό πρωινό και μεσημεριανό γεύμα στο σχολείο, παρατηρήθηκε βελτίωση της τάξης του 16% στην σχολική επίδοση των παιδιών, ενώ παράλληλα πολλά παιδιά δεν εμφάνιζαν πλέον μαθησιακές δυσκολίες.

Οι μαθητές χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, καθώς βρίσκονται σε ηλικία σωματικής και πνευματικής ανάπτυξης με αυξημένες ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά, ενώ ταυτόχρονα διαμορφώνουν και εδραιώνουν τις δικιές τους διατροφικές συνήθειες επηρεάζοντας ακόμα και την σχολική τους απόδοση.

Τι μπορούν να προσέξουν λοιπόν τα παιδιά για να πετύχουν καλύτερη σχολική επίδοση;

• Να αποκτήσουν υγιεινές διατροφικές συνήθειες, ακολουθώντας τα πρότυπα της Μεσογειακής Διατροφής.
• Να καταναλώνουν επαρκείς ποσότητες φρούτων και λαχανικών.
• Να περιορίσουν την κατανάλωση λιπαρών τροφίμων.
• Να γευματίζουν καθημερινά με την οικογένεια τους.
• Να μην παραλείπουν το πρωινό τους γεύμα.
• Να συνηθίσουν στα μικρά και συχνά γεύματα.
• Να περιορίσουν την παρακολούθηση τηλεόρασης.

…και σίγουρα να αφιερώσουν τον απαιτούμενο χρόνο στη σχολική τους μελέτη!!

Γράφει η Κουμπίτσκι Αλεξάνδρα,

Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

Διαβάστε περισσότερα στο www.mednutrition.gr

Ο ρόλος του πρωινού στη σχολική απόδοση

Πλήθος μελετών έχουν αναγνωρίσει την αξία του πρωινού στη σχολική απόδοση του παιδιού, καθώς φαίνεται ότι τα παιδιά που καταναλώνουν πρωινό έχουν καλύτερες δεξιότητες και ικανότητες στο σχολείο. Δυστυχώς, για πολλά παιδιά, η κατανάλωση πρωινού γεύματος δεν αποτελεί μέρος των διατροφικών τους συνηθειών. Η παράλειψη του πρωινού μάλιστα, αυξάνεται όσο μεγαλώνει το παιδί και είναι πιο συνήθης σε παιδιά οικογενειών χαμηλού κοινωνικοοικονομικού επιπέδου.

Ποιοι είναι όμως οι κυριότεροι λόγοι για τους οποίους τα παιδιά παραλείπουν το πρωινό;

• Το χαμηλό εισόδημα της οικογένειας. Πολλές οικογένειες δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά την καθημερινή παροχή ενός υγιεινού πρωινού στα παιδιά.
• Η έλλειψη χρόνου. Πολλοί γονείς σήμερα θεωρούν ότι είναι δύσκολο να προετοιμάσουν ένα πρωινό, λόγω εργασιακού ωραρίου ή λόγω των πρωινών δρομολογίων των σχολικών λεωφορείων.
• Η έλλειψη όρεξης. Πολλά παιδιά, και ειδικά οι έφηβοι, δεν είναι πεινασμένοι όταν ξυπνάνε.

Η παράλειψη του πρωινού γεύματος θέτει σε κίνδυνο, τόσο την υγεία του παιδιού, όσο και την ακαδημαϊκή του απόδοση. Μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση πρωινού βελτιώνει την ποιότητα των διατροφικών συνηθειών των παιδιών, συμβάλλει στην κάλυψη των απαιτήσεων σε θρεπτικά συστατικά και μειώνει την πείνα. Παιδιά και έφηβοι που καταναλώνουν πρωινό, αυξάνουν την πρόσληψη των πέντε θρεπτικών συστατικών στα οποία παρατηρούνται συνήθως ανεπάρκειες σε αυτήν την ηλικία. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα του πρωινού (γάλα, γιαούρτι, τυρί) καλύπτουν τις ανάγκες σε ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο, ενώ τα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής αλέσεως παρέχουν επαρκείς ποσότητες βιταμίνης Ε και φυτικών ινών.

Η κατανάλωση πρωινού έχει ευεργετικά αποτελέσματα στη γνωσιακή ικανότητα του παιδιού, στη μνήμη, στη συμμετοχή του παιδιού στο μάθημα, στην προσοχή, στην αντίληψη και στη σχολική επίδοση, ενώ παράλληλα βελτιώνει την διάθεση και την ψυχοκοινωνική λειτουργία του παιδιού. Παιδιά που καταναλώνουν συστηματικά πρωινό, φαίνεται ότι έχουν καλύτερους βαθμούς στο σχολείο από τα παιδιά που παραλείπουν το πρωινό γεύμα. Η θετική επίδραση του πρωινού στην σχολική απόδοση μπορεί να εξηγηθεί από την παροχή θρεπτικών συστατικών στο κεντρικό νευρικό σύστημα και από την μείωση της πείνας του παιδιού τις πρωινές ώρες. Η πείνα συνδέεται με άσχημη συναισθηματική κατάσταση, αρνητική συμπεριφορά, καθώς και με μειωμένη ακαδημαϊκή απόδοση στα παιδιά.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι τα παιδιά που παραλείπουν το πρωινό, όχι μόνο έχουν μειωμένη πνευματική απόδοση, αλλά καθυστερούν να πάνε στο σχολείο και κάνουν περισσότερες απουσίες από ό, τι τα παιδιά που τρώνε πρωινό σε τακτική βάση.

Βιβλιογραφικά δεδομένα για την κατανάλωση πρωινού και την σχολική απόδοση των παιδιών δείχνουν ότι:

• Τα παιδιά που τρώνε πρωινό εμφανίζουν βελτιωμένη γνωσιακή λειτουργία, προσοχή και μνήμη.
• Τα παιδιά που τρώνε ένα πλήρες πρωινό, σε σύγκριση με παιδιά που τρώνε με ένα έλλειπες πρωινό, κάνουν λιγότερα λάθη και είναι πιο γρήγορα στα μαθηματικά.
• Τα παιδιά που παραλείπουν το πρωινό έχουν μικρότερη ικανότητα να διακρίνουν διαφορές μεταξύ παρόμοιων εικόνων, κάνουν περισσότερα λάθη και έχουν πιο αργή μνήμη ανάκλησης.
• Τα παιδιά που νιώθουν πείνα στο σχολείο έχουν χαμηλότερες βαθμολογίες στα μαθηματικά.
• Τα παιδιά που νιώθουν πείνα είναι πιο πιθανό να είναι υπερκινητικά ή αφηρημένα και αργοκίνητα στο σχολείο.
• Η κατανάλωση πρωινού βελτιώνει τις επιδόσεις των παιδιών σε εργασίες με νοητικές απαιτητικές και εξασφαλίζει καλύτερες αντιδράσεις σε περιπτώσεις εκνευρισμού.

Αν τα παιδιά παραλείπουν τακτικά το πρωινό, για εξοικονόμηση χρόνου και εξασφάλιση μερικών λεπτών ύπνου, πρέπει να καταλάβουν ότι τρώγοντας ένα υγιεινό, θρεπτικό πρωινό γεύμα μάλλον θα τους εξοικονομήσει χρόνο σε μακροπρόθεσμη βάση. Με την επαναφόρτιση του εγκεφάλου και του σώματος, τα παιδιά είναι πιο αποτελεσματικά σε όλα όσα κάνουν. Το πρωινό μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά όχι μόνο στην εκπαίδευσή τους, αλλά και στην προσωπική τους ζωή. Η συστηματική κατανάλωση πρωινού γεύματος βοηθά τα παιδιά να διατηρήσουν ένα υγιές σωματικό βάρος και να καθιερώσουν δια βίου υγιεινές διατροφικές συνήθειες. Ο χρόνος που επενδύουμε στο πρωινό φαίνεται τελικά ότι είναι πολύ πιο πολύτιμος από τα λίγα επιπλέον λεπτά ύπνου.

Γράφει η Κουμπίτσκι Αλεξάνδρα,

Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

Διαβάστε περισσότερα στο www.mednutrition.gr

Παχυσαρκία στην προεφηβική ηλικία

Παχυσαρκία… ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας, η έκταση του οποίου εξαπλώνεται ραγδαία στην παιδική και προεφηβική ηλικία. Σύμφωνα με μελέτη της Ελληνικής Εταιρείας Παχυσαρκίας, υπερβάλλον βάρος παρατηρείται στο 17,2% των παιδιών ηλικίας 2-6 ετών, ενώ το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 28,9% στην προεφηβική ηλικία, δηλαδή σε παιδιά ηλικίας 6-12 ετών.

Η παχυσαρκία φαίνεται να έχει δύο κύριες συνιστώσες, την αυξημένη πρόσληψη τροφίμων και την μειωμένη φυσική δραστηριότητα. Τα παιδιά γεννιούνται σε ένα περιβάλλον με αφθονία αγαθών, όπου η τηλεόραση, οι υπολογιστές και οι καθιστικές συνήθειες έχουν πάρει την θέση της άσκησης και της φυσικής δραστηριότητας.

Στην προεφηβική ηλικία, οι παράγοντες που επιδρούν σε μεγαλύτερο βαθμό στην εμφάνιση της παχυσαρκίας, είναι οι γενετικοί-περιγεννητικοί και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες. Μικρό ποσοστό καταλαμβάνουν τα παθολογικά – ενδοκρινικά αίτια, ενώ οι ψυχολογικοί παράγοντες είναι δύσκολα διακριτοί στην ηλικία αυτή, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις παίζουν σημαντικό ρόλο.

Αναφερόμενοι σε περιγεννετικούς παράγοντες, εννοούμε παράγοντες που σχετίζονται με το νεογνό, το βάρος και την διατροφή του, αλλά και τις συνήθειες της μητέρας πριν και μετά την γέννηση του παιδιού.

Σε μελέτη που έγινε στην Ελλάδα, σε 2.093 παιδιά ηλικίας 10-12 ετών, φάνηκε ότι στην περίπτωση που η μητέρα είχε αυξημένο σωματικό βάρος πριν την εγκυμοσύνη, το παιδί παρουσίαζε θετική προδιάθεση για υπερβάλλον βάρος και παχυσαρκία στην προεφηβική του ηλικία. Επιπλέον μια αύξηση του βάρους της μητέρας μετά την γέννα της τάξης των 5 κιλών φαίνεται ότι αυξάνει την πιθανότητα να είναι το παιδί υπέρβαρο/ παχύσαρκο κατά 45%.

Το κάπνισμα της μητέρας πριν την εγκυμοσύνη οδηγεί επίσης σε μεγαλύτερες πιθανότητες για εμφάνιση παιδικής παχυσαρκίας. Όσον αφορά στην ηλικία της μητέρας πριν την σύλληψη, φάνηκε ότι νεότερες μητέρες είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν τα παιδιά τους προεφηβικά παχυσαρκία.

Μια άλλη μελέτη σε ελληνικά δεδομένα, έρχεται να προσθέσει την διατροφή του νεογνού στα αίτια της παχυσαρκίας στην προεφηβική ηλικία. Στην μελέτη αυτή, φάνηκε ότι ο αποκλειστικός θηλασμός μειώνει την πιθανότητα παχυσαρκίας στα παιδιά, σε σχέση με την αποκλειστική χορήγηση υποκατάστατου μητρικού γάλακτος, ενώ τα παιδιά που πρώτα θήλασαν και μετά έλαβαν υποκατάστατο, είχαν και πάλι μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν κεντρική παχυσαρκία, σε σχέση με παιδιά που δεν θήλασαν. Τέλος, παιδιά που γεννήθηκαν μεγαλόσωμα, είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης κεντρικής παχυσαρκίας στην παιδική ηλικία σε σχέση με τα φυσιολογικού βάρους γέννησης παιδιά.

Το οικογενειακό λοιπόν περιβάλλον και ιδιαίτερα η μητέρα και οι συνήθειές της επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την εμφάνιση παχυσαρκίας στο παιδί. Η οικογένεια ανήκει στους περιβαλλοντικούς παράγοντες, που επιδρούν στην παχυσαρκία κατά την προεφηβική ηλικία.

Μελέτη που διεξήχθη στην Ελλάδα σε 729 παιδιά ηλικίας 9-13 ετών και μελέτησε την επίδραση των κοινωνικοοικονομικών και δημογραφικών χαρακτηριστικών της οικογένειας στην παιδική παχυσαρκία, έδειξε ότι ένα χαμηλό-μέσο ετήσιο οικογενειακό εισόδημα της τάξης των 12.000-20.000 ευρώ σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα παχυσαρκίας στην προεφηβεία, σε σχέση με οικογενειακό εισόδημα >30.000 ευρώ. Το χαμηλό οικογενειακό εισόδημα φαίνεται ότι σχετίζεται με την κατανάλωση πυκνών ενεργειακά τροφίμων όπως τα λιπαρά και τα γλυκά, το λιπαρό κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα και με μικρότερη πρόσληψη λαχανικών, φρούτων και προϊόντων ολικής άλεσης.

Άλλος οικογενειακός παράγοντας που εμπλέκεται στην εμφάνιση παχυσαρκίας στα παιδιά, φάνηκε να είναι η «γιαγιά». Όταν η γιαγιά είναι αυτή που αναλαμβάνει την ανατροφή του παιδιού, υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες για εμφάνιση παχυσαρκίας, καθώς παππούδες και γιαγιάδες έχουν την τάση να πιστεύουν ότι τα υπέρβαρα παιδιά σημαίνουν και υγιή παιδιά.

Στους περιβαλλοντικούς παράγοντες, εκτός από το οικογενειακό περιβάλλον συμπεριλαμβάνεται και το κοινωνικό περιβάλλον, το σχολείο, οι φίλοι, η κοινωνία, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης κ.λπ. Μελέτη έχει δείξει ότι τα παιδιά που είναι τα πιο δημοφιλή στο σχολείο, έχουν μικρότερες πιθανότητες να είναι παχύσαρκα. Πιο δημοφιλή φαίνεται ότι είναι τα παιδιά που είναι πιο αθλητικά και με φυσιολογικό σωματικό βάρος και είναι αυτά που ενδιαφέρονται περισσότερο για την εικόνα σώματός τους, ρυθμίζοντας σωστά το βάρος τους.

Τέλος, η τηλεόραση ή ο υπολογιστής είναι ένας σημαντικός παράγοντας που επιδρά στην παιδική παχυσαρκία. Στην προεφηβική ηλικία, οι καθιστικές δραστηριότητες, όπως η παρακολούθηση τηλεόρασης και η χρήση υπολογιστή, είναι ιδιαίτερα αυξημένες, αντικαθιστώντας την φυσική δραστηριότητα.

Ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι τα παιδιά που παρακολουθούν περισσότερο από 2 ώρες τηλεόραση την ημέρα, καταναλώνουν λιγότερα φρούτα, περισσότερους συσκευασμένους χυμούς, περισσότερα αναψυκτικά, λιγότερο γάλα και γιαούρτι, περισσότερα σοκολατοειδή και έχουν μια τάση για κατανάλωση περισσότερων αλμυρών σνακ. Η τηλεόραση λοιπόν εδραιώνει ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες στα παιδιά και αυξάνει τον χρόνο που αφιερώνεται σε καθιστικές δραστηριότητες, ενισχύοντας τις δύο μεταβλητές που συμβάλλουν στην εμφάνιση παχυσαρκίας.

Η παχυσαρκία φαίνεται ότι είναι ακόμα και για τα παιδιά μια πολυπαραγοντική νόσος, όπου οι παράγοντες αλληλεπιδρούν διαρκώς μεταξύ τους, δυσχεραίνοντας την πρόληψη και αντιμετώπισή της.

Γράφει η Κουμπίτσκι Αλεξάνδρα,

Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

Διαβάστε περισσότερα στο www.mednutrition.gr